Bizitza zaintzen duen eta lurraldeak lotzen dituen hezkuntza

Errealitateak eraldatzen dituen hezkuntzan sinesten dugu Alboan-en. Hori dela eta, oso inspiratzailea izan da Irma Mariño, Peruko Fe y Alegríako Ekologia Integral eta Panamazoniako ekimenaren arduradunaren,eta Markis Martínez Venezuelako eskola amazonikoetan arduradunaren bisita jasotzea. Bere testigantzak hezkuntza bizi batekin lotzen gaitu, lurraldeetan sakon errotua eta gizarte eta ingurumen justiziarekin konprometitua.

Tresna indartsua

Mundu interkonektatu baina zatikatu batean, Fe y Alegríaren esperientziak erakusten du hezkuntza kohesiorako eta eraldaketarako tresna indartsua izan daitekeela. Bere lanaren oinarrietako bat ikaskuntzaren demokratizazioa da: ikastaro irekiak, hainbat hizkuntzatan eskuragarriak eta inor kanpoan gera ez dadin pentsatuak. “Kontzientzia Ereinez” edo ekologia integraleko ekintza komuneko markoa bezalako ekimenek ehunka hezitzaile mobilizatu dituzte kontinente ezberdinetan, hausnarketa eta ekintza partekatua sortuz.

Baina formaziotik harago, zerumuga argia da: sarea eraikitzea. Sare bizia, anitza, non nodo bakoitzak —eskola bakoitzak, komunitate bakoitzak— bere errealitatetik egiten duen ekarpena. “Arrantzale sare” bat bezala, Irmaren hitzetan, non indarra loturan dagoen. Sare kolektibo horretan, zentzua hartzen dute zenbait espaziok, hala nola esperientzia arrakastatsuen bankua. Latinoamerikako, Karibeko eta Afrikako praktikak biltzen ditu, eta erakusten du munduan bizitzeko beste modu bat abian dela.

Amazoniako lanak erronkak ere agerian uzten ditu: lurralde zabalak, komunitate isolatuak eta testuinguru konplexuak. Markisek kontatzen zuenez, Venezuelako leku batzuetan, eskola batera iristeko nabigazio egunak behar dira. Eta, hala ere, badator hezkuntza. Egokituta iristen da, errespetuz, antzinako jakintzak integratuz eta “justizia kognitiboa” deitzen diotena sustatuz: ezagutza guztiek balioa dutela onartzea.

Aliantzak giltzarri dira bide horretan. Unibertsitateek, nazioarteko sareek eta erakunde sozialek bat egin dute proposamen bateratuak eraikitzeko, hala nola diplomadunak edo eragin-guneak. Izan ere, ongi adierazten duten bezala, inor ez da bakarrik eraldatzen.

Partekatzen dituzten istorioek —Brasilen ura zaintzen duten eskoletatik hasi eta Ekuadorren ingurua eraldatzen duten komunitateetaraino— gogorarazten digute hezkuntzak benetako eragina duela, ukigarria, komunitarioa.