Etxe Komunaren defendatzaileek beren konpromisoa areagotu dute mundu mailako testuinguru nahasi batean
Guatemala, Honduras, Kolonbia, Mexiko, Peru, Bolivia, Amazonia eta Euskadiko hamalau emakume giza eskubideen defendatzaile elkartu ziren Euskadin, Gure Etxe Komunaren Defendatzaileen III. Topaketan, Alboanek bultzatutako ekimen bat, elkartasun-sareak eta gizarte- eta ingurumen-krisi global gero eta handiagoari aurre egiteko ekintza kolektiboa sendotzea helburu duena.
Topaketa maiatzaren 24tik 29ra egin zen, eta Berrizen (Bizkaia) izan zuen oinarri nagusia. Ondoren, agenda politikoa eta publikoa egin zen erakundeekin, gizarte-erakundeekin eta herritarrekin, eta 2020an hasitako prozesu baten parte dira. Prozesu horren helburua da elkarrizketa-espazioak sortzea, entzutea, zaintzea eta emakume defendatzaileen arteko erresistentzia. Urte hauetan, artikulazio horri esker, elkarri laguntzeko loturak eraiki dira, erronka komunei buruzko analisiak partekatu dira eta bizitza eta lurraldeak defendatzeko estrategia kolektiboak diseinatu dira.
Gatazkakortasunak markatutako testuinguru globala
Bilera une bereziki konplexu batean egin da. Gatazka armatuen gorakadak, giza eskubideen babes-sistemen ahultzeak eta baliabide naturalen ustiapen intentsiboan oinarritutako eredu ekonomikoen aurreratzeak gero eta eragin sakonagoak dituzte planeta osoko komunitate eta ekosistemetan.
Parte-hartzaileak bat etorri ziren esatean beren lurraldeetan aurrez aurre dituzten gatazkak ez direla gertaera isolatuak. Aitzitik, Ipar Globalak mineral, energia eta lehengaien gehiegizko eskaria garbitze-, kutsatze-, lekualdatze bortxatu eta indarkeria-prozesuekin lotzen duten dinamika globalen parte dira.
"Trantsizio energetikoa irtenbide global gisa agertzen da askotan, baina, errealitatean, erkidego osoei eragiten dieten erauzketa-moduak erreproduzitzen ditu", adierazi zuten emakumeek hausnarketa-guneetan.
Lurraldeak: sakrifizio-eremuak
Amazoniako hainbat lurraldetatik, Mesoamerikatik, Kolonbiako La Guajiratik edo Andeetako landa-komunitateetatik etorritako emakumeek partekatutako esperientziek errealitate komun bat erakutsi zuten: “meatzaritza, energia, petrolio eta baso proiektuen hedapenak arriskuan jartzen ditu gure lurraldeak, gure kulturak eta identitatea eta gure antzinako bizimoduak.”
“Gure lurraldeak sakrifizio-eremuak dira gaur egun”. Ur-iturrien, deforestazioaren eta klima-krisiaren kutsadura areagotzeak, eta talde armatu antolatuen eta narkotrafiko-sareen gero eta agerpen handiagoak, besteak beste, migrazio behartuak areagotzea eragiten ari dira, giza eskubideak eta lurraldea defendatzen ditugunon kriminalizazioa, biodibertsitatearen galera, eta, ondorioz, bizibideetarako sarbidea eta lurraldeetako bizitzaren iraunkortasuna mehatxatzen ari dira.
Testuinguru horretan, emakume indigena, afrikar edo nekazariek euren bizitzak indarkeria eta mehatxu ugariz zeharkatuta ikusten dituzte. Genero-rol tradizionalek eragina dute komunitateetako sistema soziokultural eta ekonomikoetan, eta ezberdintasun-dinamikak sortzen dituzte emakumeen eta neskatoen gainean. Dinamika horiek eskubideak hainbat mailatara mugatzen dituzte: sexu- eta ugalketa-eskubideak, hezkuntzarako, osasunerako eta indarkeriarik gabeko bizitza duinerako sarbidea, besteak beste. Hala, errealitate horri ikuspegi intersekzional batetik begiratzeak aukera ematen digu ulertzeko nola emakume defendatzaileek erronka bikoitz bati egin behar dioten aurre: lurraldearen defentsa eta beren gorputz-lurraldearen defentsa.
Hori guztia trantsizio energetikoaren babespean gertatzen da, gure lurraldeetan inpaktu sozial eta ingurumeneko garrantzitsuak eragiten dituzten proiektuak legitimatzen dituzten garapen, aurrerapen edo modernizazioaren inguruko diskurtsoekin lotuta. Bizitzaren aurrean kapitala eta desberdintasunak lehenesten dituen eredu jasangaitz honen aurrean, funtsezkoa da giza duintasuna, eskubide kolektiboak eta naturaren zaintza erdigunean jartzeko gai izango diren narratiba berriak eraikitzea.
Itxaropena eraikitzen duten erresistentziak
Diagnostiko partekatuaz harago, lurraldeetatik bertatik, eta neurri handi batean, emakumeengandik sortzen diren alternatiba eta erresistentzia anitzak aitortzeko gunea ere izan da topaketa.
Komunitate-erakundeak indartzea, emakumeen eta gazteen lidergoak eratzea, antzinako jakintzak berreskuratzea, eskubide-urraketak dokumentatzea eta aliantzak eraikitzea dira erresistentziei eusteko eta eraldaketa-bideak irekitzeko estrategietako batzuk.
Jardunaldietan zehar, gainera, zeharkako gogoeta bat azaleratu zen: zaintzaren garrantzia. Defendatzaileek lurraldeen eguneroko defentsak laguntzen dituen nekea, zauriak eta zamak partekatu zituzten, gorputzak, emozioak eta espiritualtasuna zaintzea bizitza babesteko modu bat ere badela azpimarratuz.
Topaketa honek uzten duen lehen ondorioetako bat argia da: mehatxuak globalak badira, erantzunak ere globalak izan behar dira. Defendatzaileek uste osoz adierazten dute: bizitzaren defentsak ez du mugarik ezagutzen eta itxaropena kolektiboki eraikitzen da, lurraldeak, herriak eta pertsona guztientzako justizia sozio-anbientalaren aldeko borrokak lotzen dituzten sareak ehunduz.
